اهمیت ویتامین D برای سلامت استخوان و تقویت سیستم ایمنی
ویتامین D یک هورمون سکوستروئیدی ضروری است که بهعنوان تنظیمکنندهی اصلی تعادل کلسیم و فسفر عمل میکند. این ویتامین نقش مهمی در سیستمهای فیزیولوژیکی مختلف، بهویژه در تشکیل استخوان و عملکرد سیستم ایمنی ایفا میکند. با تنظیم جذب کلسیم و حفظ یکپارچگی اسکلتی، ویتامین D برای سلامت کلی سیستم اسکلتی-عضلانی ضروری است. همزمان، ویژگیهای تنظیمی سیستم ایمنی آن در واکنشهای ایمنی ذاتی و تطبیقی نقش مهمی دارد و اهمیت آن را در پایش ایمنی و مقاومت در برابر بیماریها برجسته میسازد.
این پیشهورمون از طریق فرآیند هیدروکسیلاسیون آنزیمی به فرم فعال خود، کلسیتریول، تبدیل میشود که به گیرندههای هستهای ویتامین D (VDRs) در بافتهای مختلف متصل شده و بیان ژنهای مرتبط با متابولیسم مواد معدنی و مسیرهای ایمنی را تنظیم میکند. بهعنوان یک تنظیمکنندهی غدد درونریز، ویتامین D جذب کلسیم را در روده افزایش داده و بهطور مستقیم بر معدنیسازی استخوان، استحکام اسکلتی و کاهش بیماریهای استخوانی مانند پوکی استخوان تأثیر میگذارد.
نقش ویتامین D در سلامت استخوان
یکی از وظایف اصلی ویتامین D، تسهیل جذب کلسیم و فسفر در رودهها از طریق تعامل با گیرندههای ویتامین D (VDRs) است. این گیرندهها که در سلولهای اپیتلیال رودهای بیان میشوند، باعث فعالسازی رونویسی پروتئینهای انتقالدهندهی کلسیم، مانند TRPV6 و کالبیندین، میشوند که برای جذب مؤثر کلسیم ضروری هستند.
کمبود ویتامین D منجر به اختلال در جذب کلسیم و کاهش تراکم استخوان میشود و خطر بیماریهای استخوانی را افزایش میدهد.
اثرات کمبود ویتامین D بر سلامت استخوان
-توسعهی استخوان در کودکان: کمبود ویتامین D در دوران رشد میتواند باعث راشیتیسم (نرمی استخوان) شود که با ضعف و تغییر شکل اسکلت همراه است.
-پوکی استخوان و خطر شکستگی در بزرگسالان: در افراد مسن، کمبود ویتامین D با کاهش تراکم استخوان و افزایش احتمال شکستگیها مرتبط است. مطالعات نشان دادهاند که حفظ سطح مطلوب ویتامین D میتواند خطر شکستگی ناشی از زمینخوردگی در سالمندان را کاهش دهد.
نقش ویتامین D در سیستم ایمنی
ویتامین D همچنین نقش مهمی در تنظیم سیستم ایمنی دارد. این ویتامین با افزایش عملکرد دفاعی مونوسیتها و ماکروفاژها (گلبولهای سفید که برای دفاع ایمنی ضروری هستند) به مقابله با عوامل بیماریزا کمک میکند.
مزایای ویتامین D برای سیستم ایمنی
-کاهش خطر عفونتها: تحقیقات نشان دادهاند که کمبود ویتامین D با افزایش حساسیت به عفونتهای دستگاه تنفسی و آنفولانزا مرتبط است.
-پیشگیری از بیماریهای خودایمنی: ویتامین D ممکن است با تنظیم پاسخهای ایمنی و کاهش التهاب، خطر بیماریهای خودایمنی مانند مولتیپل اسکلروزیس، آرتریت روماتوئید و دیابت نوع ۱ را کاهش دهد.
-نقش در مقابله با COVID-19: برخی مطالعات نشان دادهاند که سطوح کافی ویتامین D ممکن است با کاهش شدت علائم COVID-19 مرتبط باشد. این ویتامین پاسخهای التهابی را تنظیم و ایمنی ضدویروسی را تقویت میکند. ویتامین D احتمالاً با کاهش سیتوکینهای التهابی (مانند IL-6) که در طوفان سیتوکینی COVID-19 نقش دارند، به کاهش شدت بیماری کمک میکند. همچنین، با افزایش تولید پپتیدهای ضدمیکروبی مانند کاتلیسیدینها و دفنسینها، بدن را در برابر عفونتهای ویروسی مقاومتر میکند. بااینحال، تحقیقات بیشتری برای اثبات رابطهی علیتی و تعیین استراتژیهای بهینهی مکملیاری در محیطهای بالینی موردنیاز است.
منابع ویتامین D
سه منبع اصلی برای دریافت ویتامین D عبارتند از: قرار گرفتن در معرض نور خورشید، رژیم غذایی و مکملها.
نور خورشید
بدن انسان زمانی که پوست در معرض اشعهی فرابنفش B (UVB) خورشید قرار میگیرد، ویتامین D تولید میکند. بااینحال، عواملی مانند موقعیت جغرافیایی، رنگ پوست، استفاده از ضدآفتاب و تغییرات فصلی میتوانند بر میزان سنتز ویتامین D تأثیر بگذارند.
منابع غذایی
مواد غذایی غنی از ویتامین D شامل
-ماهیهای چرب مانند سالمون، ماهی خالمخالی و تن
-زردهی تخممرغ
-محصولات لبنی غنیشده
-قارچهایی که در معرض نور خورشید قرار گرفتهاند
مکملهای ویتامین D
برای افرادی که دسترسی محدودی به نور خورشید دارند یا دریافت کافی از طریق رژیم غذایی ندارند، مکملهای ویتامین D (D2 یا D3) میتوانند به حفظ سطح کافی این ویتامین کمک کنند. ویتامین D3 (کولهکلسیفرول) نسبت به ویتامین D2 (ارگوکلسیفرول) در افزایش سطح خونی ویتامین D مؤثرتر است.
کمبود ویتامین D و پیامدهای آن
کمبود ویتامین D یک مشکل شایع است و میتواند به مشکلات زیر منجر شود
-افزایش خطر شکستگی و بیماریهای استخوانی
-ضعف سیستم ایمنی و افزایش حساسیت به عفونتها
-درد مزمن و ضعف عضلانی
-اختلالات خلقی مانند افسردگی
-افزایش خطر بیماریهای قلبی-عروقی و متابولیکی
میزان توصیهشدهی مصرف روزانهی ویتامین D
میزان مصرف توصیهشدهی روزانه (RDA) بر اساس سن، جنسیت و شرایط سلامت متفاوت است
-نوزادان (۰-۱۲ ماه): ۴۰۰ واحد بینالمللی (۱۰ میکروگرم)
-کودکان (۱-۱۸ سال): ۶۰۰ واحد بینالمللی (۱۵ میکروگرم)
-بزرگسالان (۱۹-۷۰ سال): ۶۰۰ واحد بینالمللی (۱۵ میکروگرم)
-افراد مسن (۷۰+ سال): ۸۰۰ واحد بینالمللی (۲۰ میکروگرم)
-زنان باردار و شیرده: ۶۰۰ واحد بینالمللی (۱۵ میکروگرم)
نتیجهگیری
ویتامین D برای حفظ استحکام استخوانها و حمایت از یک سیستم ایمنی قوی ضروری است. با توجه به اهمیت آن، افراد باید اطمینان حاصل کنند که مقدار کافی ویتامین D را از طریق نور خورشید، رژیم غذایی و در صورت نیاز، مکملها دریافت کنند.
بررسیهای منظم سلامت و ارزیابی سطح ویتامین D میتواند به پیشگیری از کمبود و کاهش خطرات مرتبط با آن کمک کند.
تأمین کافی ویتامین D میتواند منجر به بهبود سلامت کلی و کاهش خطر ابتلا به بیماریهای مختلف شود.
